in

Planeta Zemlja i zanimljive činjenice kroz njeno postojanje

Izdvajamo zanimljive činjenice koji su vezani za našu planetu Zemlju, rekorde koje je zabilježila priroda i neke rekorde koje su ljudi ostvarili a mjere se globalnim razmjerama

Izdvajamo zanimljive činjenice koji su vezani za našu planetu Zemlju, rekorde koje je zabilježila priroda i neke rekorde koje su ljudi ostvarili a mjere se globalnim razmjerama…

Najveće isušeno more

Geološki procesi prije otprilike 5,9 miliona godina zatvorili su morski prolaz između Atlantskog okeana i Sredozemnog mora, što je u nekoliko desetina hiljada godina uzrokovalo gotovo potpuno isušivanje Sredozemnog mora. Budući da je voda isparavala i u obliku kiše padala na ostatak svijeta, porastao je prosječni salinitet svjetskih okeana i možda je podstaknut početak ledenog doba. Prije otprilike 5,4 miliona godina, probijena je barijera kod današnjeg Gibraltara i Sredozemno more se opet ispunilo. Danas Sredozemno more zauzima približno 2,5 miliona kvadratnih kilometara.

Najstariji zemljini fragmenti

Sitni kristal cirkona otkriven u Australiji najstariji je zemljin fragment. Budući da mu se starost procenjuje na 4,3 do 4,4 milijardi godina, taj je komadić 100 miliona godina stariji od bilo kojeg prethodnog otkrića, što dovodi u pitanje teoriju da je površina zemlje u to vrijeme bila okean otopljene magme.

Najduže ledeno doba

Geološki dokazi govore da je Zemlja u svojoj najranijoj istoriji pretrpjela nekoliko ledenih doba. Najduže i najteže ledeno doba bilo je ono prije 2,3 do 2,4 milijarde godina i trajalo je oko 70 miliona godina. U tom je razdoblju cijela Zemlja vjerovatno bila prekrivena ledom dubine približno 1 km.

Najstarija stijena

Najstarija stijena kojoj je naučno utvrđena starost je “Acasta Gneiss” pronađena u maju 1984. godine. Stara je 3,962 milijarde godina. Stijene je tokom kanadskog geološkog istraživačkog projekta otkrio američki naučnik doktor Semjuel Booring 320 kilometara sjeverno od Jelouknajfa u Sjeverozapadnim područjima u Kanadi.

Najveći kontinent svih vremena

Svi su današnji kontinenti prije otprilike 250 miliona godina bili spojeni u jedan “superkontinent”, pangeu (što na grčkom znači “sve zemlje”). Pangea se počela lomiti prije otprilike 180 miliona godina zbog tektonskih ploča. Tako su nastale današnje kopnene mase. Dokaz za postojanje pangee postaje vidljiv kada shvatite da se obale Južne Amerike i Afrike poklapaju kao komadić slagalice. Danas je najveći kontinent Azija, koja zauzima 45.036.492 kvadratna kilometra. Afrika je na drugom mjestu sa površinom od 30.343.578 kilometara kvadratnih.

PROČITAJTE  Razmišljate li racionalno ili se vodite emocijama? Ono što prvo ugledate na fotografiji, otkriva vaš karakter

Prvi identifikovani meteorski krater

Meteorski krater Beringer – prvi identifikovani meteorski krater (poznat i kao Meteorski krater) u američkoj saveznoj državi Arizoni je rupa u tlu širine oko 1,2 kilometra i dubine 173 metra. Geolozi veruju da je meteorit koji je stvorio taj krater prije otprilike 49.000 godina, eksplodirao silinom koja odgovara snazi od 2,5 megatona TNT-a, što je više od 150 bombi bačenih na Hirošimu.

Najrasprostranjeniji elementi

Vodonik je najrasprostranjeniji element u svemiru (čini više od 90% cjelokupne materije) i u Sunčevom sistemu (70,68%). Gvožđe je najrasprostranjeniji element na Zemlji jer čini 36% zemljine mase, dok je molekularni azot (N2) najrasprostranjeniji element u atmosferi jer zauzima 78,08% zapremine atmosfere i čini 75,52% njene mase.

Najrijeđi element

U Zemljinoj kori u prirodnom obliku postoji samo 25 grama elementa astata.

Najveće slane ravnice

Salar de Ujuni u Boliviji je ravnica prekrivena solju. Ta ravna površina zauzima približno 12.000 kilometara kvadratnih i sadrži oko 10 milijardi tona soli, a nalazi se 3.650 metara iznad nivoa mora.

Najstariji nacionalni park

Nacionalni park Jelouston u SAD-u prvo je područje na svijetu koje je dobilo obilježje nacionalnog parka. Taj mu je status 1872. godine dodjelio predsjednik Grant, koji je izjavio da će taj park “uvjek biti izdvojen kao javni park ili rekreativno mjesto u korist i užitak ljudima”. Park zauzima 8.980 kilometara kvadratnih i najvećim dijelom se nalazi u američkoj saveznoj državi Vajoming. Jedno od najupečatljivijih obilježja tog parka su njegovi gejziri. U Jeloustonu se nalazi i najviši aktivni gejzir na svijetu – gejzir “Parobrod” sa maksimalnom visinom mlaza od 60 do 115 metara.

Najveće jezero lave

Jezero aktivne lave u krateru vulkana Mont Niragoro u Demokratskoj republici Kongo široko je oko 250 metara i najveće je jezero lave . Vulkan je od 1882. godine imao 34 erupcija.

PROČITAJTE  Popularni Boycie iz TV serije "Mućke" u videu posvećenom Srbiji zahvalio se fanovima

Najveća geoda

Najveća geoda (kamena šupljina ispunjena mineralima) na svijetu nalazi se blizu Almerije u Španiji, a otkrio ju je španski geolog Havijer Garsija-Gvineja u maju 2000. Geoda se sastoji od pećine obrubljene mineralima koja je duga 8, siroka 1,8 i visoka isto 1,8 metara. Vjerovatno je formirana prije otprilike 6 miliona godina. Većina geoda dovoljno je mala da stane na dlan čovjekove ruke.

Najveće šume

Najveća šumovita područja na svijetu su velike četinarske šume na sjeveru Rusije, koje leže između 55-og stepena sjeverne geografske širine i polarnog kruga. Područje prekriveno šumama zauzima 4 miliona kilometara kvadratnih. Za upoređivanje, najveće područje tropske prašume je amazonska prašuma koja prekriva približno 6,475 miliona kilometara kvadratnih.

Najveća šumska površina

Šume u Brazilu prekrivale su 2005. oko 4.776.000 kvadratnih kilometara ili 57,2% ukupne površine države. Šume su 2000. pokrivale ukupno 95,7% površine Kukovih ostrva, što ih čini državom sa najvećim procentom površine prekrivene šumama.

Najveći projekat pošumljavanja

U sjeverozapadnoj Kini stvara se “Veliki zeleni zid”, pojas šume dugačak 4.480 kilometara, radi suzbijanja decertifikacije. Projekat je počeo 1978., a trebao bi se završiti 2050, kada bi 356.000 kvadratnih kilometara površine trebalo biti pošumljeno. Operacijom trenutno upravlja kineska Državna uprava za šume.

Najviša planina

Mont Everest na Himalajima u Nepalu visok je 8.850 metara. Vrh te planine najviša je tačka na svetu. Prvi put su ga 1953. godine osvojili Serpa Tenzig Norgej iz Nepala i ser Edmund Hilari sa Novog Zelanda.

Najviša planinska litica

Litica Rupal na planini Nanga Parbat u zapadnom (pakistanskom) delu Himalaja uzdiže se oko 5.000 metara od dna doline do vrha litice (tačna brojka zavisi od toga odakle se mjeri).

PROČITAJTE  Ekipa Hitne pomoći reagovala na poziv iz kafića pa porodila Sarajku na autoputu

Najduži planinski vijenac

Andi u Južnoj Americi protežu se 7.600 kilometara kroz sedam zemalja i imaju neke od najviših vrhova na Zemlji. Više od 50 andskih vrhova nalazi se na visini većoj od 6.000 metara. Lanac je na pojedinim mjestima širok i do 300 kilometara.

Najduža pukotina nastala zbog zemljotresa

Veliki zemljotres na Sumatri i Andamanu dogodio se 26. decembra 2004. godine. Stvorio je najdužu ikada izmjerenu pukotinu nastalu zbog zemljotresa. Pukotina se proširila uzduž zakrivljene granice između indoaustralijske ploče i jugoistočnog dijela evroazijske ploče, u dužini od 1.200 do 1.300 kilometara. Na pojedinim mjestima na okeanskom dnu pukotina je široka i do 15 metara.

Najveći vodopad svih vremena

Prije otprilike 18.000 godina, veliki lednik zakrčio je rijeku u Sjevernoj Americi blizu današnjeg grada Misul u Montani i zarobio vodenu masu površine oko 2.000 kilometara kvadratnih. Voda se nakon nekog vremena oslobodila i jezero se ispraznilo. Dio vode istekao je preko današnjih Suvih vodopada. Tok vodopada dugačak je 5,6 kilometara, a visina pada iznosi 115 metara.

Najdublje bušenje zemljine kore

Geološka istraživačka bušotina u blizini Zapoljarnija na poluostrvu Kola u arktičkom dijelu Rusije počela je sa radom 24. maja 1970. godine. Dosad nezabilježenu dubinu od 12.261 metar dosegla je 1983. godine. Rad je tada prekinut zbog nedostatka sredstava.

Najveća siječa šuma

U Brazilu je od 1990. do 2000. svake godine u prosjeku posječeno 22.264 kvadratnih kilometara šumskih površina, što je ravno površini Salvadora. Stopa deforestacije u Brazilu između 1994. i 1995. porasla je na približno 29.000 kilometara kvadratnih godišnje, što je najveći porast u stopi siječe šuma.

Autor: Dado K.

Kvalitetniji zrak u Evropi tokom pandemije umanjio broj smrti od zagađenja za 11.000

DOKTORICA DARIJA IMA DOBRU I LOŠU VIJEST Virus je oslabio i nadali smo se da će sunce ubiti koronu, ali ovo nismo očekivali